Antyoksydanty

Antyoksydanty, przeciwutleniacze, zmiatacze wolnych rodników - każdy z nas z pewnością choć raz spotkał się z tymi pojęciami. Badania już nie raz udowodniły, że są one w zasadzie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Wykazują wiele działań prozdrowotnych. W jaki sposób dostarcza się odpowiednią ilość antyoksydantów wraz z codzienną dietą? Kto powinien zwracać na nie największą uwagę? Czy potrzebna nam będzie dodatkowa suplementacja antyoksydantami?

Lista korzyści wynikających z działania antyoksydantów zdaje się nie mieć końca. Wynikają one ze zdolności znoszenia tzw. stresu oksydacyjnego, przyczyniającego się do powstania wielu niebezpiecznych chorób.

Przeciwutleniacze zapobiegają rozwojowi miażdżycy oraz uszczelniają i wzmacniają ściany naczyń krwionośnych. Działając ochronnie na soczewkę oka zmniejszają ryzyko wystąpienia zaćmy. Mechanizmy antyoksydacyjne hamują również procesy neurodegeneracji, prowadzące do choroby Alzheimera czy Parkinsona. Co istotne, udowodniono także znaczenie przeciwutleniaczy w profilaktyce przeciwnowotworowej.

Jak można zauważyć w dzisiejszych czasach coraz większa ilość kosmetyków zawiera w składzie antyoksydanty. Wolne rodniki prowadzą do niekorzystnych zmian w obrębie białek, lipidów oraz kwasów nukleinowych, co przyspiesza procesy starzenia i pogarsza kondycję skóry. Zatem, jeśli zadbamy o odpowiednią ilość przeciwutleniaczy w naszej diecie to wpłyniemy korzystnie nie tylko na nasz wygląd, ale również zdrowie.

ANTYOKSYDANTY – CO TO TAK NAPRAWDĘ JEST?

Antyoksydanty, inaczej przeciwutleniacze, to grupa związków, których zadaniem w organizmie jest walka z wolnymi rodnikami tlenowymi (reaktywnymi formami tlenu, ROS). Pod względem chemicznym wolne rodniki tlenowe to wyjątkowo reaktywne cząsteczki, posiadające co najmniej jeden atom tlenu i co najmniej jeden niesparowany elektron. Dzięki takiej budowie wolne rodniki tlenowe mogą bardzo łatwo wchodzić w reakcje chemiczne, utleniać ważne struktury komórkowe, doprowadzając tym samym do ich uszkodzenia oraz dysfunkcji całej komórki.

W prawidłowo funkcjonującym organizmie wolne rodniki tlenowe są wydzielane w bezpiecznych ilościach. Pełnią rolę przekaźników i regulatorów wielu reakcji chemicznych zachodzących w komórkach. Problem pojawia się, kiedy reaktywne formy tlenu zaczynają być produkowane w nadmiernych ilościach i dochodzi do powstania tzw. stresu oksydacyjnego.

KIEDY MAMY DO CZYNIENIA ZE STRESEM OKSYDACYJNYM?

Stres oksydacyjny jest wtedy, gdy zachwiana jest równowaga w naszym organizmie. Dokładniej chodzi o wydzielanie wolnych rodników tlenowych oraz antyoksydanty, które je zwalczają. Wszystko to pogarsza się wraz z wiekiem.

Jeśli organizm pracuje prawidłowo to wolne rodniki tlenowe neutralizowane są przez antyoksydanty przez co komórki automatycznie zabezpieczane są przed ich negatywnym działaniem. Czasami bywa tak, że wolne rodniki produkowane są w zbyt dużych ilościach, a wtedy antyoksydanty nie radzą sobie z ich zwalczaniem. Czasami powstają uszkodzenia struktur komórki - białek, lipidów i kwasów nukleinowych, zaburzeń w ich funkcjonowaniu, a przez to powstawać mogą różne choroby.

STRES OKSYDACYJNY I CHOROBY

Niestety, destrukcyjne działanie wolnych rodników tlenowych na komórki naszego organizmu nie tylko przyspiesza starzenie, ale także niesie ze sobą zwiększone ryzyko rozwoju wielu chorób. Wśród chorób wywoływanych stresem oksydacyjnym najczęściej wymienia się: cukrzycę, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, astmę, chorobę Parkinsona, chorobę Alzheimera oraz choroby nowotworowe.

ANTYOKSYDANTY W DIECIE

Wcześniej było już wspomniane o tym, że antyoksydanty odgrywają w naszym organizmie bardzo ważną rolę. Jeśli chcemy zadbać o to, aby nasz organizm się zbyt szybko nie starzał i był wolny od chorób spowodowanych wolnymi rodnikami należy zadbać o dietę. Antyoksydanty, które powinny znaleźć się w naszej diecie to przede wszystkim: witamina E, A, C, cynk, koenzym Q10, flawonoidy i antocyjany. Niektóre grupy produktów są niezwykle bogate właśnie w te konkretne antyoksydanty. Co zatem najlepiej jeść, aby dostarczać je do organizmu wraz z pożywieniem?

• Witamina A i E – cechuje się silnymi właściwościami przeciwutleniającymi. Jeśli chcemy dostarczyć je do naszego organizmu w odpowiednich ilościach to warto wzbogacić dietę o: oleje roślinne, orzechy, mięso i podroby, mleko, jaja.
• Witamina C - ta najprawdopodobniej najbardziej popularna witamina również posiada bardzo silne działanie antyoksydacyjne. Najwięcej jej znajduje się w owocach takich jak czarna porzeczka, truskawka, cytryny, kiwi, pomarańcze i warzywach - szczególnie w natce pietruszki, papryce, kapuście oraz różnego rodzaju kiszonkach.
• Cynk - aby uzupełnić swoją dietę w cynk warto włączyć do niej razowe pieczywo, gruboziarniste kasze - szczególnie kaszę gryczaną, rośliny strączkowe i owoce morza.
• Koenzym Q10 – jeśli chcemy go dostarczać to najlepiej jest jeść czerwone mięso, drób, rośliny strączkowe, oleje roślinne czy ryby.
• Flawonoidy – są to w rzeczywistości związki pochodzenia roślinnego, które działają antyoksydacyjnie. Jeśli chcemy je dostarczać do naszego organizmu wraz z pożywieniem to najlepiej jest jeść świeże warzywa i owoce takie jak: grejpfruty, pomidory, papryka, brokuły, warzywa strączkowe, a także kakao, dobra czekolada, czerwone wino czy np. zielona herbata.
• Antocyjany – są to barwniki roślinne posiadające również silne właściwości antyoksydacyjne. Chcąc uzupełnić swoją dietę w tego typu składniki zaleca się jedzenie takich potraw jak: jagody, borówki, żurawinę, maliny, truskawki, ciemne winogrona, czerwoną kapustę oraz bakłażany.

W przypadku, gdy mamy jakiekolwiek wątpliwości czy nasza dieta jest odpowiednio zbilansowana oraz czy nie brakuje w niej antyoksydantów to zawsze powinniśmy skonsultować to z dietetykiem, aby wszystko było w porządku. Niezależnie od powyższego faktu warto wprowadzać do naszej diety produkty, które są bogate w antyoksydanty, gdyż takie działanie zapewni nam zdrowie oraz ochronę przed chorobami cywilizacyjnymi.